މި ޗާޓުގައި ދެ ކުލަ ހިމަނާފައި އެހެން މީހުންނަކީ، ނެތް ބަޔަކަށް ހަދާކަށް ނޫނެވެ. ތަރާދުގެ ދެކޮޅު ދައްކައި ދިނުމަށެވެ. އަދި، ސިޔާސީ މައިދާނުގައި ޢާންމުކޮށް އުޅޭނީ، މައިގަނޑު ދެ ވިސްނުންކަމުގައި ބަލައި، އެ ދެ ވިސްނުން، މައިދާނުގެ ދެ ފަޅީގައިވާ އެންމެބޮޑު ދެ ޕާޓީގެ ކުލައިން ފާހަގަކޮށްދިނުމަށެވެ.

މި  ޗާޓަކީ، އަޅުގަނޑުގެ ސިޔާސީ ޙަޔާތުގައި، ކުރެވުނު މަދު ތަޖުރިބާގައި، ދިމާވި ކަންކަމަށާއި ބައްދަލުވި މީހުންނަށާއި ކަޑައްތުކުރި މަރުޙަލާތަކަށް ބަލައި، ދިވެހި ސިޔާސީ މައިދާނުގެ އެކި ފެންވަރުގެ ކުޅުންތެރިން ދެނެގަތުމަށާއި، އެކި ފިކުރަށާއި ބައިބަޔަށް އެމީހުން ބަހާލައި، ދިމާވާ ޙާލަތްތަކުގައި އެމީހުން އެ ޢަމަލުކުރާގޮތަށް ޢަމަލުކުރަނީ ކީއްވެގެންކަން، ދެނެގަތުމަށް ކުރެވުނު މަސައްކަތެއްގެ ނަތީޖާއެވެ.

އަޅުގަނޑުގެ އަމިއްލަ ޗާޓުގައި، ސިޔާސީ މައިދާނުގެ އެކި ކުޅުންތެރިން، އަޅުގަނޑުވާނީ، އެ ޗާޓުގައި ފާހަގަކުރެވިގެންވާ ހަ ކޭމްޕަށް ބަހާފައެވެ. އެހެންނަމަވެސް، އެ ނަންތައް އަޅުގަނޑު މިތާނގައި، ހާމަކުރާކަށް ނެތީމެވެ.

އެއްދުވަހަކު، މަޖިލީހުގެ ސައިގަޑީގައި، ސައި މޭޒެއް ކައިރީ އިނދެ، އެތާނގައި އޮތް ޓިޝޫ ޕޭޕަރެއްގައި، މި ޗާޓުގެ ފުރަތަމަ ޑޫޑްލް ނުވަތަ ނަކަލު އަޅުގަނޑު ކުރެހީމެވެ. އަދި، އެތާނގައި، އެވަގުތު ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ ހުރިހާ ފަޅިއެއްގެހެން ބޮޑެތި ބޭފުޅުންނާއި ނަންހިނގާ ބޭފުޅުން ތިއްބެވިއެވެ.

އެ ބޭފުޅުންނަށް މި ޗާޓު ދައްކާފައި، އެ ބޭފުޅަކު ނިސްބަތްވާ ކެޓެގަރީ ނުވަތަ އެ ބޭފުޅަކު ފާހަގަވާން ބޭނުންފުޅުވާގޮތް އަމިއްލަފުޅަށް ގަލަމުން ޖައްސަވައި ދެއްވުމަށް ދެންނެވީމެވެ. އަދި، އެ ބޭފުޅުން ދެކެވަޑައިގަންނަވާ ގޮތުގައި، އެހެން ބައެއް ސިޔާސީ ބޭފުޅުން ނިސްބަތްވާ ދިމާ ފާހަގަކޮށްދެއްވާތޯވެސް ދަންނަވާލީމެވެ.

އެބޭފުޅުން އެކަން ކޮށްދެއްވިއެވެ. އަޅުގަނޑުގެ އަމިއްލަ ޗާޓުގައިވާނީ، މައިގަނޑުގޮތެއްގައި އެދުވަހު އެ ބޭފުޅުން ޖައްސަވައިދެއްވި ފާހަގަތަކެވެ.

މިގޮތަށް ޗާޓެއް ހަދާލުމުގެ ބޭނުމަކީ، ދިވެހި ސިޔާސީ މައިދާނުގެ ކުޅުންތެރިން ޢިލްމީ އަސާސެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ބަލައިގަތުމަށާއި، އެމީހުންގެ ވާހަކަތައް އެ އަސާސްގެ މަތީގައި އަޑުއެހުމަށް ހިތްވަރުދިނުމެވެ.

ދިވެހި ސިޔާސީ މައިދާން ދިރާސާކުރައްވާ ބޭފުޅުންވެސް ތިއްބަވާނެއެވެ.

މިކަހަލަ ޗާޓެއް އޮވެއްޖެނަމަ، ސިޔާސީ ކުޅުންތެރިން ދެނެވަޑައިގަތުމަށާއި، އެ ކުޅުންތެރިން އެކުރާކަމެއް އެކުރަނީ، ކީއްވެގެންކަން، ވިސްނާވަޑައިގަތުމަށް ފަސޭހަފުޅުވާނެއެވެ. ސިޔާސީ ކުޅުންތެރިޔަކު އެކުރާކަމެއް އެކުރަނީ، އޭނާގެ ވިސްނުން ނިސްބަތްވާ ކޭމްޕްގެ ސަބަބުން ކަމުގައި ޤަބޫލުކުރަން ފަސޭހަވާނެއެވެ.

އަދި، ތިމާ އަމިއްލައަށް ތާއީދުދެވެނީ، ކޮން ކޭމްޕަކަށްކަންވެސް ވިސްނާވަޑައިގަތުމަށް ފަސޭހަފުޅުވާނެއެވެ. އަދި، އެއީ، އެންމެ ރަނގަޅުގޮތްތޯ ކަނޑައެޅުއްވުމަށްވެސް ފަސޭހަފުޅުވާނެއެވެ.

އަޅުގަނޑު ދެކޭގޮތުގައި މިހާރު ރާއްޖެ މި ދަތުރުކުރަނީ، އެއްވަނަ ކޭމްޕާއި ހަވަނަ ކޭމްޕާ ދޭތެރޭ ހިނގާ ވާދަވެރި ހަނގުރާމައެއްގެ ތެރެއިންނެވެ. އެ ތަޅާފޮޅުމުގެ ސަބަބުން، ރާއްޖެ، ދެ ބަޔަށް ވީދިގެންދިޔުން ނޫންކަމެއް ނުވާނެއެވެ. އަދި، ހަރުކަށިކަމާއި އުދާސް ނޫން އެއްޗެއް ދިގު މުއްދަތަކަށް ރާއްޖެއަކުން ނުފެންނާނެއެވެ.

އެކަމަކު، ޤައުމަށް އެންމެ ފައިދާކުރާނީ، ތިންވަނަ ކޭމްޕާއި ހަތަރުވަނަ ކޭމްޕްގެ މީހުންގެ އަތަށް ސިޔާސީ މައިދާނުގެ ކޮންޓްރޯލް ލިބިގެންނެވެ. ނުވަތަ އެ ކޮންޓްރޯލް އެމީހުން ހޯދައިގެންނެވެ.

ސަރުކާރަށް ތާއީދުކުރާ މީހުންގެ ފަޅީގައި ތިބި މީހުންނާއި، ތާއީދު ނުކުރާ މީހުންގެ ފަޅީގައި ތިބި މީހުންގެ ވިސްނުން ސިޔާސީ މައިދާނުގެ ވީހާވެސް މެދަކަށް ޖަމާކޮށްގެންނެވެ. ނުވަތަ އެ ދެ ފަޅި މެދަށް ގެނެވިގެންނެވެ.

އެއީ، ތިންވަނަ ކޭމްޕާއި ހަތަރުވަނަ ކޭމްޕްގެ މީހުންނަށް އެކަނި ކުރެވޭނެ ކަމެކެވެ. އެކަން ނުކޮށެއް، ރާއްޖެއަށް ހަމަޖެހުމެއް ނާންނާނެއެވެ. އެކަމަކު، އެކަން ކުރުމަކީވެސް، މިހާރު މި ނަގާ ފޯރީގައި، މިހާރު މިއޮތް މޫސުމުގައި، ކުރަން މާފަސޭހަ ކަމަކަށްވެސް ނުވާނެއެވެ.

ކޮންމެއަކަސް، އެއީ، ހަމައެކަނި، އަޅުގަނޑުގެ ޚިޔާލެވެ. އެހެންވުން، ލާޒިމެއް ނޫނެވެ.

ސަރުކާރުން ވިދާޅުވަނީ، ރައީސަށް ޤާނޫނުއަސާސީން ލިބިވަޑައިގަންނަވާ ބާރުގެ ދަށުން ޢައްޔަނުކުރައްވާފައިވާ ވަޒީރަކު، މަގާމުން މަޖިލީހަށް ވަކިކުރެއްވޭނީ، އިތުބާރުނެތްކަމުގެ މައްސަލައެއް ހުށަހެޅި، މަޖިލީހުގެ 39 މެންބަރުންގެ ވޯޓުން، އިތުބާރުނެތްކަމަށް ފާސްވެގެން ކަމަށެވެ.

އަޅުގަނޑުގެ ވިސްނުމުގައި، އިއްޔެ މަޖިލީހުންނެގި ވޯޓަކީ، އިތުބާރުނެތްކަމަށް ނެގުނު ވޯޓެއް ނޫނެވެ. އިއްޔެ އެ ނެގުނު ވޯޓަކީ، މަޖިލީހުގެ ރުހުން އޮތްތޯ ބެލުމަށް ނެގުނު ވޯޓެކެވެ.

މި ދެ ވޯޓުގެ ބާވަތާއި މަގާމާއި ނަތީޖާ ތަފާތެވެ.

ރުހުން އޮތްތޯ ބަލަނީ، ޢައްޔަނުކުރުމުގެ މަރުޙަލާގައެވެ. ވޯޓު ނަގަނީ، ރުހުން އޮތްތޯ ބެލުމަށެވެ. އެ ވޯޓަކީ، މުޅި މަޖިލީހުގެ އަޣްލަބިއްޔަތު ހަމަވާންޖެހޭ ވޯޓެއް ނޫނެވެ. އެއީ، ޙާޒިރުވެ ވޯޓުގައި ބައިވެރިވި މެންބަރުންގެ ވޯޓުގެ އަޣްލަބިއްޔަތު ހަމަވާންޖެހޭ ވޯޓެކެވެ.

އެ ވޯޓުން ރުހުން އޮތްކަމަށް ކަނޑަނޭޅިއްޖެނަމަ، އެ ވަޒީރަކު ޢައްޔަނުކުރިކުރުން ނިމުމަކަށް އަންނާނެއެވެ. ޢައްޔަނުކުރުމުގެ މަރުޙަލާ ފުރިހަމަ ނުވާތީއެވެ.

އިތުބާރު ނެތްކަމަށް ވޯޓުނަގަނީ، ފުރިހަމަ ގޮތުގައި މަޖިލީހުގެ ރުހުމާވެސްއެކު، ޢައްޔަނުކުރެވިފައިވާ ވަޒީރަކު، މަގާމުން ވަކިކުރުމަށެވެ. އެކަމަކުގައި، ނަގާ ވޯޓުގައި މަޖިލީހުގެ މުޅި އަޣްލަބިއްޔަތާ އެއްވަރަށް 39 ވޯޓު ލިބެންޖެހެއެވެ.

އެ ވޯޓުން އިތުބާރު ނެތްކަމަށް ކަނޑައަޅައިފިނަމަ، އޭނާ މަގާމުން ވަކިވާނެއެވެ.

ރުހުން އޮތްތޯ ބެލުމަށް ނަގާ ވޯޓާގުޅޭ އެހެން ވާހަކައެއްވެސް ދަންނަވާލާނަމެވެ.

ޤާނޫނުއަސާސީ ބަލާލުމުން، ވަޒީރަކު ޢައްޔަނުކުރުމުގެ މަރުޙަލާގައި ފުރިހަމަވާންޖެހޭ ރުކުންތަކެއް ހުރެއެވެ. ރައީސް މީހަކު ޢައްޔަނުކުރުމެވެ. އޭނާ ހުވާކުރުމެވެ. އޭނާ މަގާމާ ޙަވާލުވުމެވެ. އޭނާއަށް މަޖިލީހުގެ ރުހުން ހޯދުމެވެ.

މިކަންކަމުގެ ތަރުތީބާމެދުވެސް އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި ޚިޔާލު ތަފާތެވެ. އެކަމަކު، އެއްބަސްވެވޭ އެއްކަމެއް އެބައޮތެވެ. ވަޒީރަކު ޢައްޔަނުކުރުމުގެ މަރުޙަލާގައި، އެހުރިހާ ކަމެއްވެސް ވާންޖެހޭނެކަމެވެ. އެ ހުރިހާ ކަމަކީވެސް، ޢައްޔަނުކުރުމުގެ މަރުޙަލާގެ ރުކުންތައްކަމެވެ.

އެއިން އެއްކަމެއް ފުރިހަމަ ނުވިނަމަވެސް، ޢައްޔަނުކުރުމުގެ މަރުޙަލާ ފުރިހަމަ ނުވީއެވެ. ޢައްޔަނުކުރުމުގައި ފުރިހަމަވާންޖެހޭ އިޖުރާޢާތުގައި މައްސަލަ އުފެދި، އެ ޕްރޮސެސް “ޑިފެކްޓިވް” ވީއެވެ.

ޑިފެކްޓިވް ޕްރޮސެސްއެއްގެ ތެރެއިން، ނުވަތަ ފުރިހަމަވާންޖެހޭ އިޖުރާޢާތެއް ފުރިހަމަނުވުމުގެ ތެރެއިން، ވަޒީރަކު ޞައްޙަގޮތުގައި މަގާމަށް ޢައްޔަނުވުމެއް ފުރިހަމައެއް ނުވާނެއެވެ.

އެހެން އެކަން އޮތުމުން، ވަޒީރުކަމަށް ޢައްޔަނުކުރިކުރުން، ޞައްޙަ ނުވެ، ފުރިހަމަ ނުވެ، އެކަން ނިމުމަކަށް އަންނާނެއެވެ.

ވީމާ، ސަރުކާރުން އެ ގެންގުޅުއްވާ ޕޮޒިޝަނަށް ދަންނަވަން އޮތީ، ތެދުފުޅެކެވެ.

ޢައްޔަނުވުމުގެ ރުކުންތައް ފުރިހަމަވެގެން މަގާމަށް ޞައްޙަގޮތުގައި ޢައްޔަނުވެފައިވާ ވަޒީރަކު މަގާމުން މަޖިލީހަށް ވަކިކުރެވޭނީ، އިތުބާރު ނެތްކަމުގެ ވޯޓެއް ނަގައި، އިތުބާރު ނެތްކަމަށް ފާސްކޮށްގެންނެވެ.

އެކަމަކު، ޢައްޔަނުކުރުމުގެ މަރުޙަލާ ފުރިހަމަނުވާ ވަޒީރަކީ، އެ މަގާމަށް ޢައްޔަނުވުމުގައި މައްސަލަ ދިމާވެ، ޢައްޔަނުވުން، ނިމުމަކަށް އަންނާނެ ވަޒީރެކެވެ.

ކޮންމެއަކަސް، އެބޭފުޅުންނަށް މަގާމުގައި ދެމިތިބެވިދާނެތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯ މިކަން ދެން ސަރުކާރަށް ނުވަތަ މަޖިލީހަށް ނިންމޭވަރަށްވުރެ، ދެ ފަރާތުގެ ދެމެދުގައި އޮތް ދުރުމިން މިވަގުތު މާ ބޮޑެވެ.

އެކަން ނިންމޭނީ، އެ މާއްދާގެ ފުރިހަމަ މާނަކުރުމެއް ސުޕްރީމް ކޯޓުން ލިބިގެންނެވެ.

ޖުޑީޝަލް ސަރވިސް ކޮމިޝަނުގެ ޤާނޫނުގެ 21 ވަނަ މާއްދާގެ (ބ) ސުޕްރީމް ކޯޓުން ބާޠިލުކުރެއްވީ، އެ ކޯޓުގެ އަމިއްލަ އިސްނެންގެވުމުގައި، އެއްވެސް ފަރާތަކުން މައްސަލައެއް ހުށަނާޅުއްވަނީހެވެ. އެކަން އެގޮތަށް ކުރެވިދާނެތޯ އޭރުވެސް ސުވާލު އުފެދުނެވެ. އެކަމަކު، އެކަން ސުޕްރީމް ކޯޓުން ކުރެއްވިއެވެ.

އިހަކަށްދުވަހަކު، ހަމައެގޮތަށް، އެ ކޯޓުގެ އަމިއްލަ އިސްނެންގެވުމުގައި، އެހެން ޤާނޫނެއްގެ ދެ މާއްދާއެއްވެސް އުވާލައްވައިފިއެވެ. އެއީ، ކޯޓުތަކުގެ ޤާނޫނުގެ ދެ މާއްދާއެކެވެ.

މިކަމުން އެނގެނީ، ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފު ޤާނޫނެއްކަމަށް ރާއްޖޭގެ ސުޕްރީމް ކޯޓަށް ފެނިވަޑައިގަންނަވާ ޤާނޫނުތައް އަމިއްލަ އިސްނެންގެވުމުގައި ބާޠިލުކުރައްވާކަމެވެ.

އެހެން އެކަން އޮތްނަމަ، ވަޒީރުން ޢައްޔަނުކުރުމުގައި ހިމެނޭ ރުކުންތަކާއި، އެ ރުކުންތައް ތަރުތީބުވާންޖެހޭ ގޮތާއި، އެއިން ރުކުނެއް ފުރިހަމަ ނުވެއްޖެނަމަ ނުކުންނާނެ ނަތީޖާއަކީ ކޮބައިކަމާމެދު، ޤާނޫނުއަސާސީ ބުނާ އެއްޗެއް، އޭގެ ޙަޤީޤީ މަޙައްލުގައި، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އަމިއްލަ އިސްނެންގެވުމުގައި، ބަޔާންކޮށްދެއްވައި ގޮތެއް ކަނޑައަޅުއްވައި ދެއްވުމަކީ، މާ އައުލާކަން ބޮޑުކަމެއްކަމުގައި އަޅުގަނޑު ދެކެމެވެ.

މިދައްކަނީ، ރައީސްގެ އަރިހުގައި، ދައުލަތުގެ ކަންކަން ހިންގަވަން ތިއްބެވި ބޭފުޅުންގެ ތެރެއިން، ބައެއް ބޭފުޅުންގެ މަގާމުގެ ހައިސިއްޔަތުގެ ޤާނޫނީކަމާމެދު ސުވާލު އުފެދިގެން އުޅޭ ވާހަކައެވެ. އެ ބޭފުޅުންގެ ވަޒީރުކަމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތު އަދާކުރައްވަމުން ގެންދެވިދާނެތޯ ސުވާލުކުރެވޭ ވާހަކައެވެ.

އެކަން އަވަހަށް ޙައްލުވެގެންދިޔުމަކީ، މިއަދު މި ޤައުމުގައި އުފެދިފައިވާ ސިޔާސީ ނުތަނަވަސްކަން މައިތިރިކުރުމަށް އަޅަންއޮތް، މުހިންމު އެއް ފިޔަވަޅުކަމުގައި، ހަމަގައިމުވެސް، އަޅުގަނޑު ދެކެމެވެ.